Ξεκινήστε από εδώ

Πώς λειτουργεί η πυροπροστασία κτιρίων

Η πυροπροστασία δεν είναι δύσκολη — είναι μπερδεμένη. Τρία διαφορετικά πλαίσια, δύο είδη πυροπροστασίας, και γράμματα που σημαίνουν άλλο πράγμα σε κάθε νομοθέτημα. Εδώ ξεμπλέκονται, με το άρθρο δίπλα σε κάθε κανόνα.

Πρώτη διάκριση

Παθητική και ενεργητική

Όλη η νομοθεσία χωρίζεται σε αυτά τα δύο. Αν τα ξεχωρίσεις, τα υπόλοιπα μπαίνουν στη θέση τους.

Παθητική πυροπροστασία

Ό,τι προστατεύει χωρίς να χρειάζεται να λειτουργήσει κάτι. Είναι χτισμένο μέσα στο κτίριο και δουλεύει ακόμη κι αν κοπεί το ρεύμα.

Πού βρίσκεται
ΠΔ 41/2018 — άρθρο 5 (Οδεύσεις διαφυγής) και άρθρο 6 (Δομική Πυροπροστασία)
Ποιος την εγκρίνει
Η ΥΔΟΜ, μέσα στην οικοδομική άδεια. Η Πυροσβεστική ΔΕΝ την εγκρίνει — ελέγχει μόνο όσα στοιχεία της επιδρούν στην ενεργητική (Πυρ.Δ. 13/2021 άρ. 3 §6 · Παράρτ. Β).
  • Πυραντίσταση δομικών στοιχείων — π.χ. REI 90
  • Πυροδιαμερίσματα και τα όριά τους
  • Πλάτος και μήκος οδεύσεων διαφυγής
  • Αριθμός και θέση εξόδων κινδύνου
  • Πυράντοχες πόρτες και φραγμοί
  • Αντίδραση των υλικών στη φωτιά

Αν το αφαιρέσεις, πρέπει να ξαναχτίσεις. Γι' αυτό κρίνεται στην άδεια, όχι στη λειτουργία.

Ενεργητική πυροπροστασία

Ό,τι πρέπει να ενεργοποιηθεί για να δουλέψει — από άνθρωπο ή αυτόματα. Είναι εξοπλισμός: μπαίνει, συντηρείται, ελέγχεται, αντικαθίσταται.

Πού βρίσκεται
ΠΔ 41/2018 — άρθρο 7 (Μέσα ενεργητικής πυροπροστασίας)
Ποιος την εγκρίνει
Η Πυροσβεστική Υπηρεσία, με χωριστή αίτηση μέσω e-Άδειες (Πυρ.Δ. 13/2021 άρ. 3 · άρ. 11 §1).
  • Φορητοί πυροσβεστήρες
  • Μόνιμο υδροδοτικό πυροσβεστικό δίκτυο (πυροσβεστικές φωλιές)
  • Αυτόματο σύστημα καταιονισμού (sprinklers)
  • Αυτόματο σύστημα πυρανίχνευσης και χειροκίνητο σύστημα αναγγελίας
  • Φωτισμός ασφαλείας και σήμανση
  • Σύστημα απαγωγής καπνού

Αν το αφαιρέσεις, το κτίριο στέκει — αλλά χάνεις το πιστοποιητικό. Γι' αυτό ελέγχεται κάθε πέντε χρόνια και θέλει Βιβλίο Ελέγχου.

Δεν είναι ανεξάρτητες. Η παθητική ΚΑΘΟΡΙΖΕΙ την ενεργητική: αν βάλεις αυτόματο σύστημα καταιονισμού, επιτρέπεται μεγαλύτερο πυροδιαμέρισμα και μεγαλύτερο μήκος όδευσης. Γι' αυτό το Παράρτημα Β της Πυρ.Δ. 13/2021 απαριθμεί ρητά «στοιχεία παθητικής που επιδρούν στα στοιχεία ενεργητικής» — και μόνο αυτά ελέγχει η Πυροσβεστική.

Δεύτερη ερώτηση

Ποιος κανονισμός πιάνει το κτίριο

Μία ερώτηση κρίνει τα πάντα, και δεν είναι «τι είναι το κτίριο» — είναι «πότε ζητήθηκε η άδεια».

Κρίνει η ημερομηνία ΑΙΤΗΣΗΣ της οικοδομικής άδειας, όχι η ημερομηνία έκδοσης. Δύο ορόσημα: 17.02.1989 (έναρξη ισχύος ΠΔ 71/1988) και 07.05.2018 (ΠΔ 41/2018).

Η αίτηση της οικοδομικής άδειας υποβλήθηκε από 07.05.2018 και μετά.

ΠΔ 41/2018 — νέο κτίριο
ΠΔ 41/2018 άρ. 2 §2.1.α

Άδεια μεταξύ 17.02.1989 και 07.05.2018, ΥΠΗΡΧΕ μελέτη κατά ΠΔ 71/1988, ΚΑΙ γίνεται αλλαγή χρήσης — έστω μερική.

ΠΔ 41/2018
ΠΔ 41/2018 άρ. 2 §2.1.γ

Και οι τρεις προϋποθέσεις σωρευτικά. Λείπει μία, δεν εφαρμόζεται.

Άδεια μεταξύ 17.02.1989 και 07.05.2018, χωρίς αλλαγή χρήσης μετά την 07.05.2018.

ΠΔ 71/1988 — ως είχε
ΠΔ 41/2018 άρ. 2 §2.1.γ a contrario

Άδεια μεταξύ 17.02.1989 και 07.05.2018, αλλά ΔΕΝ βρίσκεται μελέτη ΠΔ 71/1988.

Ερώτημα προς την Πυροσβεστική Υπηρεσία
ΠΔ 41/2018 άρ. 2 §2.1.γ

Το §2.1.γ απαιτεί ΡΗΤΑ να είχε συνταχθεί μελέτη. Χωρίς αυτήν η υπαγωγή δεν τεκμηριώνεται — δεν είναι απαλλαγή.

Άδεια πριν την 17.02.1989, με ΣΥΝΟΛΙΚΗ αλλαγή χρήσης.

ΠΔ 41/2018
ΠΔ 41/2018 άρ. 2 §2.1.δ

Άδεια πριν την 17.02.1989, χωρίς συνολική αλλαγή χρήσης.

Πυροσβεστική Διάταξη της αντίστοιχης χρήσης
ΠΔ 41/2018 άρ. 2 §2.2

Κάθε χρήση έχει τη δική της: 3/2015 συνάθροιση · 8/2016 εμπόριο · 16/2015 εκπαιδευτήρια · 17/2016 γραφεία · 18/2019 υγεία · 6/2018 αποθήκες.

Η μεγαλύτερη σύγχυση

Γιατί το «Α» σημαίνει τέσσερα διαφορετικά πράγματα

Τέσσερα άσχετα συστήματα χρησιμοποιούν τα ίδια γράμματα. Εδώ χάνονται οι περισσότεροι — και οι πίνακες που κυκλοφορούν σπάνια λένε ποιο σύστημα δείχνουν.

Κατηγορίες πυρκαγιάς — Α, Β, C, D, F

ΤΙ ΚΑΙΓΕΤΑΙ. Καθορίζει ποιο κατασβεστικό υλικό είναι κατάλληλο.

Πηγή: ΕΛΟΤ ΕΝ 2 «Κατηγορίες πυρκαγιών» — παραπέμπει ρητά η Πυρ.Δ. 15/2014 §3.6.1

A
Στερεά καύσιμα υλικά — ξύλο, χαρτί, ύφασμα, πλαστικά
B
Υγρά καύσιμα — βενζίνη, πετρέλαιο, διαλύτες, βερνίκια
C
Αέρια καύσιμα — υγραέριο, φυσικό αέριο, ασετιλίνη
D
Μέταλλα — μαγνήσιο, νάτριο, αλουμίνιο σε σκόνη
F
Μαγειρικά έλαια και λίπη — φριτέζες, κουζίνες

Δεν υπάρχει κατηγορία «Ε» για ηλεκτρικές πυρκαγιές. Το ηλεκτρικό ρεύμα είναι αιτία ανάφλεξης, όχι κατηγορία καιόμενου υλικού — γι' αυτό στους ηλεκτρικούς χώρους επιβάλλεται CO₂ (δεν αφήνει κατάλοιπα, δεν άγει).

Κατασβεστική ικανότητα — 21Α, 113Β, 55Β-C, 25F

ΠΟΣΟ ΔΥΝΑΤΟΣ είναι ο πυροσβεστήρας. Ο αριθμός δεν είναι κιλά — είναι το μέγεθος της πρότυπης εστίας που σβήνει σε δοκιμή.

Πηγή: Η ονομασία ορίζεται στα πρότυπα φορητών πυροσβεστήρων· τα ΕΛΑΧΙΣΤΑ τα επιβάλλει το ΠΔ 41/2018 άρ. 7 και οι πίνακες γομώσεων η Πυρ.Δ. 15/2014

21Α
Σβήνει πρότυπη εστία στερεών μεγέθους 21 — όσο μεγαλύτερος ο αριθμός, τόσο ισχυρότερος
113Β
Σβήνει πρότυπη εστία υγρών μεγέθους 113
C
Σκέτο γράμμα, χωρίς αριθμό: κατάλληλος και για αέρια — δεν βαθμολογείται αριθμητικά
25F
Σβήνει πρότυπη εστία μαγειρικών ελαίων μεγέθους 25

Παράδειγμα: «21Α-113Β-C» = ένας πυροσβεστήρας που πιάνει και τις τρεις κατηγορίες, με ικανότητα 21 στα στερεά και 113 στα υγρά. Είναι το ΕΛΑΧΙΣΤΟ του ΠΔ 41/2018 για φορητούς ξηρής σκόνης ή βάσης νερού σε όλες τις χρήσεις (§7.2.1.α Α1). Το «55Β-C» είναι το ελάχιστο για CO₂ σε χώρους Μ/Σ και λεβητοστάσια (§7.2.1.α Α2).

Ίδια κατασβεστική ικανότητα ≠ ίδια γόμωση. Η Πυρ.Δ. 15/2014 δίνει πίνακα: 21Α επιτυγχάνεται με 1, 2, 3, 4 ή 6 kg σκόνης, ανάλογα με το υλικό. Στην προσφορά συγκρίνεις ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ, όχι κιλά.

Χρήσεις κτιρίου — Α έως Λ

ΤΙ ΣΤΕΓΑΖΕΙ το κτίριο. Καθορίζει ποιο άρθρο του κανονισμού διαβάζεις.

Πηγή: ΠΔ 41/2018 άρθρο 4 «Ταξινόμηση κτιρίων σύμφωνα με τη χρήση τους»

Α
Κατοικία
Β
Προσωρινή διαμονή — ξενοδοχεία
Γ
Συνάθροιση κοινού
Δ
Εκπαίδευση
Ε
Υγεία και κοινωνική πρόνοια
Ζ
Σωφρονισμός
Η
Εμπόριο
Θ
Γραφεία
Ι
Βιομηχανία - Βιοτεχνία
Κ
Αποθήκευση
Λ
Στάθμευση αυτοκινήτων και πρατήρια υγρών καυσίμων

Προσοχή στη σειρά: το άρθρο 4 πηγαίνει Ε → Ζ, ΧΩΡΙΣ ΣΤ. Και το «Ζ» είναι Σωφρονισμός, όχι Βιομηχανία — η Βιομηχανία είναι «Ι». 🔴 Το ΠΔ 71/1988 έχει ΕΝΝΕΑ χρήσεις Α–Θ και τα γράμματα ΔΕΝ ταυτίζονται. Αν διαβάζεις παλιά μελέτη, η αντιστοίχιση γίνεται με το ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ, ποτέ με το γράμμα.

Επικίνδυνοι χώροι — κατηγορίας Α και Β

ΠΟΣΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΣ είναι ένας βοηθητικός χώρος μέσα στο κτίριο.

Πηγή: ΠΔ 41/2018 άρ. 6 και Πίνακας 12 «Πρόσθετοι επικίνδυνοι χώροι ανά χρήση κτιρίου»

Α
Χαμηλότερου κινδύνου — απαιτεί λιγότερα αντισταθμιστικά μέτρα
Β
Υψηλότερου κινδύνου — αυστηρότερη πυροδιαμερισματοποίηση

Άλλο «κατηγορία πυρκαγιάς Α/Β» (τι καίγεται), άλλο «επικίνδυνος χώρος Α/Β» (πόσο επικίνδυνος ο χώρος), άλλο «χρήση Α/Β» (τι στεγάζει). Τρία άσχετα συστήματα, ίδια γράμματα. Εδώ χάνονται οι περισσότεροι.

Κατηγορίες κινδύνου — Α, Β, C

ΤΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ βγάζεις και πόσο συχνά σε ελέγχουν. Δεν αφορά μέτρα — αφορά χαρτιά.

Πηγή: Πυρ.Δ. 13/2021, Παράρτημα Δ

Α
Χαμηλού βαθμού κινδύνου — αρχειοθέτηση, 10-20% εποπτικοί έλεγχοι
Β
Μεσαίου βαθμού — αρχειοθέτηση αυτόματα από το σύστημα, 30-50%
C
Υψηλού βαθμού — ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ, 75-100%

Το «C» εδώ γράφεται με λατινικό C, ενώ τα Α και Β με ελληνικά. Δεν είναι τυπογραφικό λάθος — έτσι είναι στο ΦΕΚ.

REI 90, Euroclass B-s1,d0 — τα δύο που μπερδεύονται

ΠΥΡΑΝΤΙΣΤΑΣΗ (REI) = πόσο ΑΝΤΕΧΕΙ ένα δομικό στοιχείο. ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΦΩΤΙΑ (Euroclass) = πόσο ΣΥΝΕΙΣΦΕΡΕΙ ένα υλικό στη φωτιά.

Πηγή: ΠΔ 41/2018 άρ. 6 και άρ. 8 (Πρότυπα — τεχνικές προδιαγραφές — πιστοποιητικά)

R
Φέρουσα ικανότητα — δεν καταρρέει
E
Ακεραιότητα — δεν περνούν φλόγες και καυσαέρια
I
Θερμομόνωση — δεν ανεβαίνει η θερμοκρασία στην άλλη πλευρά
90
Ο αριθμός είναι ΛΕΠΤΑ — 90 λεπτά

Παράδειγμα: «REI 90» = φέρον στοιχείο που για 90 λεπτά δεν καταρρέει, δεν αφήνει να περάσει η φωτιά και δεν μεταδίδει τη θερμότητα. Ένα «EI 30» χώρισμα δεν είναι φέρον — μόνο ακεραιότητα και μόνωση, 30 λεπτά.

Η διαδρομή

Από το πρώτο τηλέφωνο ως το πιστοποιητικό

Δέκα βήματα. Κάθε ένα έχει έναν υπεύθυνο και ένα άρθρο.

  1. 1

    Βρίσκεις ποιο πλαίσιο πιάνει

    ΠΔ 41/2018 άρ. 2

    Ημερομηνία αίτησης της άδειας, ύπαρξη μελέτης ΠΔ 71/1988, αλλαγή χρήσης. Χωρίς αυτά δεν ξεκινά τίποτα.

    Μηχανικός

  2. 2

    Κατατάσσεις τη χρήση

    ΠΔ 41/2018 άρ. 4

    Ποια από τις έντεκα χρήσεις Α–Λ. Σε πολλαπλές χρήσεις, καθεμία χωριστά.

    Μηχανικός

  3. 3

    Μελέτη παθητικής

    ΠΔ 41/2018 άρ. 5 και 6

    Οδεύσεις διαφυγής, πυροδιαμερίσματα, πυραντίσταση. Μέσα στην αρχιτεκτονική μελέτη.

    Μηχανικός → ΥΔΟΜ

  4. 4

    Μελέτη ενεργητικής

    ΠΔ 41/2018 άρ. 7

    Ποια μέσα ενεργοποιούνται από τα μεγέθη. Σχέδια κατά τις προδιαγραφές της Πυρ.Δ. 15/2014.

    Μηχανικός

  5. 5

    Υποβολή — δύο χωριστές αιτήσεις

    Πυρ.Δ. 13/2021 άρ. 3 · άρ. 11 §1

    Παθητική και ενεργητική ως δικαιολογητικά της άδειας στην ΥΔΟΜ, ΚΑΙ χωριστή αίτηση έγκρισης ενεργητικής στην Πυροσβεστική. Ίδια πλατφόρμα: e-Άδειες.

    Μηχανικός → ΥΔΟΜ + Π.Υ.

  6. 6

    Έλεγχος από την Πυροσβεστική

    Πυρ.Δ. 13/2021 άρ. 11 §9 · άρ. 3 §2.2

    Προθεσμία 50 ημέρες. Αν βρεθούν ελλείψεις που επιδρούν στην ενεργητική, η διορθωμένη υποβάλλεται εκ νέου.

    Πυροσβεστική Υπηρεσία

  7. 7

    Εγκατάσταση των μέσων

    Μπαίνουν τα μέσα, μαζεύονται πιστοποιητικά υλικών και ΥΔ καλής εκτέλεσης.

    Εγκαταστάτες

  8. 8

    Αίτηση πιστοποιητικού

    Πυρ.Δ. 13/2021 Παράρτ. Γ, περ. 1η

    ΤΡΕΙΣ Υπεύθυνες Δηλώσεις: μηχανικού, ιδιοκτήτη, εταιρείας πυροσβεστήρων. Συν παράβολο για το Βιβλίο Ελέγχου.

    Μηχανικός + ιδιοκτήτης

  9. 9

    Πιστοποιητικό ή αρχειοθέτηση

    Πυρ.Δ. 13/2021 άρ. 6 §1 · §5

    Πιστοποιητικό αν το απαιτεί διάταξη αδειοδότησης ή αν η δραστηριότητα είναι κατηγορίας C. Αλλιώς αρχειοθέτηση. Διάρκεια πέντε έτη.

    Πυροσβεστική Υπηρεσία

  10. 10

    Λειτουργία και ανανέωση

    Πυρ.Δ. 12/2012 · Πυρ.Δ. 13/2021 άρ. 9 §2

    Συμπληρώνεις το Βιβλίο Ελέγχου. Αίτηση ανανέωσης δύο μήνες πριν τη λήξη, με τα φύλλα όλων των προηγούμενων ετών.

    Ιδιοκτήτης + μηχανικός

Πριν κλείσεις τον φάκελο

Έξι παγίδες που κοστίζουν χρόνο

Κρίνει η αίτηση, όχι η έκδοση

ΠΔ 41/2018 άρ. 2

Το πλαίσιο το ορίζει η ημερομηνία ΑΙΤΗΣΗΣ της οικοδομικής άδειας. Άδεια που εκδόθηκε το 1990 αλλά ζητήθηκε το 1988 πάει στις Πυροσβεστικές Διατάξεις.

Το πιστοποιητικό δεν νομιμοποιεί αυθαίρετα

Πυρ.Δ. 13/2021 άρ. 6 §6

Αν υπάρχουν αυθαίρετες κατασκευές, η μελέτη περιμένει την τακτοποίηση. Το πιστοποιητικό πυροπροστασίας δεν υποκαθιστά πολεοδομική νομιμότητα.

Οι Πυροσβεστικές Διατάξεις δεν είναι πάντα ελαφρύτερες

Συχνά είναι — αλλά όχι πάντα. Στα γραφεία η Πυρ.Δ. 17/2016 απαιτεί καταιονισμό σε υπόγειο με θ.π. > 150, ενώ το ΠΔ 41/2018 δεν προβλέπει τίποτα. Ελέγχεις και τα δύο.

Σε πολλαπλές χρήσεις κρίνει ο δυσμενέστερος

Κτίριο με στάθμευση, εμπόριο και γραφεία δεν παίρνει τον μέσο όρο. Κάθε χρήση εξετάζεται χωριστά και τα κοινά στοιχεία —κλιμακοστάσια, όδευση— κρίνονται με το αυστηρότερο.

Η κατηγορία κινδύνου δεν αλλάζει τα μέτρα

Πυρ.Δ. 13/2021 Παράρτ. Δ

Το Παράρτημα Δ της 13/2021 κρίνει ΜΟΝΟ τι χαρτί βγάζεις και πόσο συχνά σε ελέγχουν. Τα μέτρα τα ορίζει ο κανονισμός ή η πυροσβεστική διάταξη.

Το υπόγειο γκαράζ σε ανεβάζει σε κατηγορία C

Πυρ.Δ. 13/2021 Παράρτ. Δ

Υπόγειος χώρος στάθμευσης άνω των 300 m² κατατάσσεται σε κατηγορία C. Το κατώφλι είναι τόσο χαμηλό που σχεδόν κάθε πολυκατοικία με γκαράζ το ξεπερνά.

Εργαλείο προκαταρκτικής ενημέρωσης. Δεν υποκαθιστά τη μελέτη πυροπροστασίας ούτε τη γνωμοδότηση της αρμόδιας Πυροσβεστικής Υπηρεσίας. Κάθε κανόνας φέρει το άρθρο του — επαληθεύστε τον στο πρωτότυπο ΦΕΚ πριν από οποιαδήποτε συμβατική δέσμευση.