Ενότητα 7 — ΕΛΟΤ 60364-5-52

Καλώδια & Αγωγοί

Αμπεροφόρτιση, Απομείωση, Πτώση τάσης

Πλήρης πίνακας αμπεροφόρτισης, συντελεστές απομείωσης για θερμοκρασία και ομαδοποίηση, υπολογισμός πτώσης τάσης.

Calculators για αυτή την ενότητα:

Θέματα που καλύπτονται

Μέθοδοι εγκατάστασης A1, A2, B1, B2, C, D1, E, F
Πίνακας Iz χαλκού PVC (1,5–240 mm²)
Απομείωση θερμοκρασίας (10°C–55°C)
Απομείωση ομαδοποίησης (1–20 κυκλώματα)
Πτώση τάσης ΔU ≤4%
Τύπος ΔU τριφασικού και μονοφασικού
Ειδική αντίσταση χαλκού ανά διατομή
Ελάχιστη διατομή PE αγωγού
Τύποι καλωδίων (H07V, NYM, N2XH, NHXH E30/E90)

🔋 Διαστασιολόγηση Καλωδίων — Η Λογική

Η επιλογή διατομής καλωδίου είναι ο πυρήνας κάθε ηλεκτρολογικής μελέτης. Ένα υποδιαστασιολογημένο καλώδιο υπερθερμαίνεται· ένα υπερδιαστασιολογημένο κοστίζει άσκοπα. Η σωστή διατομή προκύπτει από τρεις ελέγχους:

▸Αμπεροφόρτιση: Iz (διορθωμένη) ≥ ρεύμα φορτίου — το καλώδιο δεν υπερθερμαίνεται
▸Πτώση τάσης: ΔU εντός ορίων — οι συσκευές λειτουργούν σωστά
▸Βραχυκύκλωμα & ADS: η διατομή αντέχει το ρεύμα σφάλματος και επιτρέπει έγκαιρη αποζεύξη

Πλήρης αυτόματος υπολογισμός με τον calculator Cable Sizer.

🧭 Μέθοδοι Εγκατάστασης (Reference Methods)

Η αμπεροφόρτιση εξαρτάται από το πόσο εύκολα απάγεται η θερμότητα. Το πρότυπο ορίζει τυποποιημένες μεθόδους εγκατάστασης — όσο καλύτερος ο αερισμός, τόσο μεγαλύτερη η επιτρεπόμενη φόρτιση.

Μέθοδος	Περιγραφή
A1 / A2	Αγωγοί/καλώδιο σε σωλήνα μέσα σε θερμομονωτικό τοίχο
B1 / B2	Αγωγοί/καλώδιο σε σωλήνα επί τοίχου
C	Καλώδιο σταθερά επί τοίχου, χωρίς σωλήνα
E / F	Καλώδιο ελεύθερα στον αέρα ή σε σχάρα — βέλτιστος αερισμός
D	Καλώδιο θαμμένο στο έδαφος

📊 Αμπεροφόρτιση Iz — Χαλκός PVC, 3 φορτιζόμενοι αγωγοί

Διατομή	A1	B1	C	E (αέρας)
1,5 mm²	13,5 A	15,5 A	17,5 A	18,5 A
2,5 mm²	18 A	21 A	24 A	25 A
4 mm²	24 A	28 A	32 A	34 A
6 mm²	31 A	36 A	41 A	43 A
10 mm²	42 A	50 A	57 A	60 A
16 mm²	56 A	68 A	76 A	80 A
25 mm²	73 A	89 A	96 A	101 A
35 mm²	89 A	110 A	119 A	126 A
50 mm²	108 A	134 A	144 A	153 A
70 mm²	136 A	171 A	184 A	196 A
95 mm²	164 A	207 A	223 A	238 A
120 mm²	188 A	239 A	259 A	276 A
150 mm²	216 A	262 A	299 A	319 A
185 mm²	245 A	296 A	341 A	364 A
240 mm²	286 A	346 A	403 A	430 A
300 mm²	328 A	394 A	464 A	497 A

Τιμές βάσει IEC/ΕΛΟΤ 60364-5-52 — Πίνακες B.52.4 (μέθοδοι A1–C) και B.52.10 (μέθοδος E). Χαλκός, μόνωση PVC (70°C), 3 φορτιζόμενοι αγωγοί, θερμοκρασία αναφοράς 30°C.

🌡️ Συντελεστές Απομείωσης Θερμοκρασίας (PVC, βάση 30°C)

Θερμοκρασία (°C)	Συντελεστής k
10	1,22
15	1,17
20	1,12
25	1,06
30	1,00
35	0,94
40	0,87
45	0,79
50	0,71
55	0,61

🔗 Συντελεστές Απομείωσης Ομαδοποίησης

Αριθμός κυκλωμάτων	Συντελεστής
1	1,00
2	0,80
3	0,70
4	0,65
5	0,60
6	0,57
7	0,54
8	0,52
9	0,50
12	0,45
16	0,41
20	0,38

IEC/ΕΛΟΤ 60364-5-52 Πίνακας B.52.17, γραμμή 1 — δεσμίδα στον αέρα, σε επιφάνεια, εντοιχισμένα ή εντός περιβλήματος.

⚡ Ειδική Αντίσταση Χαλκού (30°C)

Διατομή	r (mΩ/m)
1,5 mm²	12,575
2,5 mm²	7,566
4 mm²	4,739
6 mm²	3,149
10 mm²	1,881
16 mm²	1,186
25 mm²	0,753
35 mm²	0,547
50 mm²	0,404
70 mm²	0,282
95 mm²	0,205
120 mm²	0,163
150 mm²	0,134
185 mm²	0,109

Η ειδική αντίσταση χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό της πτώσης τάσης και της αντίστασης βρόχου σφάλματος.

📉 Πτώση Τάσης

Κάθε αγωγός έχει αντίσταση, άρα και πτώση τάσης κατά μήκος του. Για τριφασικό κύκλωμα:

ΔU = √3 · I · L · (r·cosφ + x·sinφ)

όπου L το μήκος, r/x η ειδική αντίσταση/επαγωγική αντίδραση ανά μέτρο. Για μονοφασικό το √3 αντικαθίσταται με 2 (διαδρομή μετ' επιστροφής).

📐 Παράδειγμα — Έλεγχος πτώσης τάσης

Τριφασικό 5 kW, cosφ 0,85, μήκος 50 m, διατομή 4 mm².

Ρεύμα ≈ 8,5 A. Με r = 4,739 mΩ/m → ΔU ≈ 2,9 V ≈ 0,7 % — εντός ορίου (≤4 %).

🔖 Τύποι Καλωδίων — Συνήθεις Χαρακτηρισμοί

Τύπος	Περιγραφή & χρήση
H07V-U / H07V-R	Μονόκλωνος/πολύκλωνος αγωγός PVC — εντός σωλήνων
NYM (A05VV / J1VV)	Καλώδιο PVC — σταθερές εγκαταστάσεις, εντοιχισμένα
H05VV-F / H07RN-F	Εύκαμπτα καλώδια — συσκευές, φορητός εξοπλισμός
NHXH / πυράντοχα FE180	Καλώδια χωρίς αλογόνα / πυράντοχα — υπηρεσίες ασφαλείας

📐 Ελάχιστες Διατομές — Πρακτικός Κανόνας

Κύκλωμα	Τυπική ελάχιστη διατομή χαλκού
Φωτισμός	1,5 mm²
Ρευματοδότες γενικής χρήσης	2,5 mm²
Κουζίνα / μεγάλες συσκευές	4–6 mm²
Θερμοσίφωνας	2,5–4 mm² (ανάλογα ισχύος & μήκους)

Οι τιμές είναι ελάχιστα αφετηρίας — η τελική διατομή προκύπτει πάντα από τους τρεις ελέγχους (αμπεροφόρτιση, πτώση τάσης, βραχυκύκλωμα).

❓ Συχνές Ερωτήσεις

▶Γιατί η ίδια διατομή έχει διαφορετική αμπεροφόρτιση;

Επειδή η αμπεροφόρτιση εξαρτάται από το πόσο εύκολα απάγεται η θερμότητα. Καλώδιο ελεύθερα στον αέρα (μέθοδος E) ψύχεται πολύ καλύτερα από καλώδιο σε σωλήνα μέσα σε θερμομονωτικό τοίχο (A1) — γι' αυτό η ίδια διατομή αντέχει μεγαλύτερο ρεύμα.

▶Πότε καθορίζει η πτώση τάσης τη διατομή αντί της αμπεροφόρτισης;

Σε μεγάλα μήκη. Σε σύντομα κυκλώματα κρίσιμη είναι η αμπεροφόρτιση. Όσο αυξάνει το μήκος, η πτώση τάσης μεγαλώνει γραμμικά και συχνά επιβάλλει μεγαλύτερη διατομή από αυτή που θα αρκούσε θερμικά.

▶Πρέπει πάντα να εφαρμόζω συντελεστές απομείωσης;

Ναι, όταν ισχύουν οι αντίστοιχες συνθήκες: θερμοκρασία περιβάλλοντος ≠30°C ή ομαδοποίηση πολλών κυκλωμάτων σε επαφή. Οι συντελεστές πολλαπλασιάζονται και μειώνουν την ονομαστική Iz.

Ενότητα 6: Επιλογή Εξοπλισμού Ενότητα 8: Αντικεραυνική Προστασία & SPD