Ενότητα 8 — ΕΛΟΤ 60364-5-534
Αντικεραυνική Προστασία & SPD
Τύποι T1/T2/T3, Σύνδεση CT1/CT2, EMC
Επιλογή και εγκατάσταση Διατάξεων Προστασίας από Υπερτάσεις (SPD). Κανόνες για TN-C, TN-S, TT συστήματα.
Calculators για αυτή την ενότητα:
Θέματα που καλύπτονται
- T1 (Τύπος 1): κεραυνός + μεταγωγή — εναέρια δίκτυα
- T2 (Τύπος 2): έμμεσος κεραυνός — αστικά (τυπικό)
- T3 (Τύπος 3): κοντά σε ευαίσθητο εξοπλισμό
- CT1 (4+0): κάθε αγωγός → PE
- CT2 (3+1): φάσεις → N + N → PE
- TN-C: ΜΟΝΟ CT1
- TT: CT1 μετά RCD τύπου S
- Ελάχιστα: T2 In≥10kA, T1 Ip≥12,5kA, Up≤2,5kV
- Προσωρινές υπερτάσεις TOV
⛈️ Τι Είναι οι Υπερτάσεις
Υπέρταση είναι μια στιγμιαία αύξηση της τάσης πολύ πάνω από την ονομαστική, διάρκειας μικροδευτερολέπτων έως χιλιοστών του δευτερολέπτου. Καταστρέφει ευαίσθητο εξοπλισμό και γηράσκει τη μόνωση. Δύο βασικές αιτίες:
- ▸Ατμοσφαιρικές (κεραυνοί): άμεσο πλήγμα ή επαγωγή από κοντινό κεραυνό — πολύ υψηλή ενέργεια
- ▸Διακοπτικές: ζεύξεις/αποζεύξεις μεγάλων φορτίων, σφάλματα στο δίκτυο — συχνότερες, χαμηλότερης ενέργειας
Η προστασία επιτυγχάνεται με Διατάξεις Προστασίας από Υπερτάσεις (SPD), που εκτρέπουν το ρεύμα της υπέρτασης προς τη γη και «ψαλιδίζουν» την τάση σε ασφαλές επίπεδο.
⛈️ Τύποι SPD
| Τύπος | Εφαρμογή | Ελάχιστες τιμές |
|---|---|---|
| T1 (Τύπος 1) | Κεραυνός + μεταγωγή — εναέρια δίκτυα | Ip ≥ 12,5 kA |
| T2 (Τύπος 2) | Έμμεσος κεραυνός — αστικά (τυπικό) | In ≥ 10 kA |
| T3 (Τύπος 3) | Κοντά σε ευαίσθητο εξοπλισμό | Up ≤ 1,5 kV |
Συνιστάται Up ≤ 2 kV (μέγιστο 2,5 kV για Κατηγορία υπερτάσεων II — κτίρια).
🔌 Τύποι Σύνδεσης SPD
| Κωδικός | Σύνδεση | Σύστημα |
|---|---|---|
| CT1 (4+0) | L1→PE, L2→PE, L3→PE, N→PE | TN-C, TN-C-S (υποχρεωτικό) |
| CT2 (3+1) | L1→N, L2→N, L3→N + N→PE | TT, TN-S |
TN-C: Απαγορεύεται CT2. Μόνο CT1.
TT: CT1 πρέπει να τοποθετείται ΜΕΤΑ από ΔΔΡ τύπου S (χρονοκαθυστερημένο).
TT: CT1 πρέπει να τοποθετείται ΜΕΤΑ από ΔΔΡ τύπου S (χρονοκαθυστερημένο).
🪜 Κλιμάκωση & Εγκατάσταση
Η προστασία οργανώνεται σε στάδια: ισχυρό SPD στην είσοδο της εγκατάστασης, ασθενέστερο κοντά στον ευαίσθητο εξοπλισμό.
- ▸SPD Τύπου 1/2 στον γενικό πίνακα διανομής
- ▸SPD Τύπου 3 στον υποπίνακα ή κοντά στη συσκευή που προστατεύεται
- ▸Μεταξύ Τύπου 1 και Τύπου 2: ≥10 m καλωδίου ή πηνίο αποσύζευξης για συντονισμό
- ▸Σύντομες συνδέσεις (κανόνας 50 cm): το συνολικό μήκος αγωγών του SPD κρατιέται όσο πιο κοντό γίνεται
Επιλογή τύπου & σύνδεσης ανά σύστημα γείωσης με τον calculator SPD Selector.
❓ Συχνές Ερωτήσεις
▶Χρειάζομαι SPD αν δεν έχω αλεξικέραυνο;
Ναι. Η πλειονότητα των βλαβών δεν προέρχεται από άμεσο πλήγμα αλλά από επαγόμενες και διακοπτικές υπερτάσεις που φτάνουν μέσω του δικτύου. SPD Τύπου 2 συνιστάται σχεδόν πάντα· Τύπου 1 όταν υπάρχει εξωτερικό σύστημα αντικεραυνικής προστασίας ή εναέριο δίκτυο.
▶Γιατί έχει σημασία το μήκος των αγωγών του SPD;
Κατά την εκτροπή του ρεύματος, κάθε εκατοστό αγωγού προσθέτει επαγωγική πτώση τάσης. Μεγάλα μήκη ανεβάζουν τη στάθμη προστασίας Up και μειώνουν την αποτελεσματικότητα — γι' αυτό οι συνδέσεις κρατιούνται όσο πιο σύντομες γίνεται.
▶Το SPD προστατεύεται μόνο του;
Όχι — απαιτεί δική του διάταξη υπερέντασης (ασφάλεια ή MCB) ανάντη, σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή, ώστε σε αστοχία του SPD να απομονώνεται με ασφάλεια.