Ενότητα 9 — ΕΛΟΤ 60364-5-551, 60364-5-56
Γεννήτριες, UPS & Υπηρεσίες Ασφαλείας
Η/Ζ, Net Metering, Φωτισμός Ασφαλείας
Απαιτήσεις για εφεδρικές γεννήτριες, παράλληλη σύνδεση (net metering), UPS και υπηρεσίες ασφαλείας (§56).
Calculators για αυτή την ενότητα:
Θέματα που καλύπτονται
- Κατηγορίες γεννητριών (σύγχρονες, ασύγχρονες)
- Μεταγωγικός διακόπτης: τετραπολικός (L1,L2,L3,N)
- Σήμανση: 'Απαγορεύεται χωρίς έγκριση ΔΕΔΔΗΕ'
- Net metering: έγκριση ΔΕΔΔΗΕ, αυτόματη αποζεύξη
- UPS: κλάσεις A-F χρόνου μεταγωγής
- Μπαταρίες: αερισμός, AGM/VRLA vs ανοιχτού τύπου
- Υπηρεσίες ασφαλείας [§56]: ανεξάρτητα κυκλώματα
- Φωτισμός ασφαλείας: ≤20 φωτιστικά, ≤60% φορτίο
- Μεταγωγή ανάγκης: U<60% Un για >0,5s
🔆 Τροφοδοσία Εκτός Δημόσιου Δικτύου
Η ενότητα καλύπτει τις πηγές ενέργειας πέραν του δημόσιου δικτύου: ηλεκτροπαραγωγά ζεύγη (Η/Ζ), φωτοβολταϊκά, UPS και μπαταρίες — καθώς και τις υπηρεσίες ασφαλείας που πρέπει να λειτουργούν ακόμη και σε διακοπή ή πυρκαγιά.
- ▸Εφεδρική τροφοδοσία — αναλαμβάνει όταν χαθεί το δίκτυο (Η/Ζ)
- ▸Παράλληλη λειτουργία — εγχέει ενέργεια στο δίκτυο (net metering)
- ▸Αδιάλειπτη τροφοδοσία — UPS, χωρίς χρόνο μεταγωγής
- ▸Υπηρεσίες ασφαλείας — φωτισμός διαφυγής, πυρανίχνευση, εξαγωγή καπνού
🔄 Μεταγωγικός Διακόπτης Η/Ζ
- ✓ Τετραπολικός (L1, L2, L3, N) — υποχρεωτικός
- ✓ 3-θέσεων (1–0–2) ή δύο διακόπτες με αλληλομανδάλωση
- ✓ Σήμανση: "Απαγορεύεται η επέμβαση χωρίς έγκριση ΔΕΔΔΗΕ"
- ✓ Απαγορεύεται λειτουργία Η/Ζ για οικονομικούς λόγους
📊 Κατηγορίες Αυτόματης Τροφοδοσίας Ασφαλείας
| Κλάση | Χαρακτηριστικό | Χρόνος μεταγωγής |
|---|---|---|
| A | Χωρίς διακοπή | 0 s |
| B | Πολύ σύντομη | ≤0,15 s |
| C | Σύντομη | ≤0,5 s |
| D | Μικρομεσαία | ≤5 s |
| E | Μεσαία | ≤15 s |
| F | Μεγάλη | >15 s |
💡 Φωτισμός Ασφαλείας
- ✓ Μέγιστο 20 φωτιστικά ανά τερματικό κύκλωμα
- ✓ Φορτίο ≤ 60% ονομαστικού MCB
- ✓ Τουλάχιστον 2 ξεχωριστά κυκλώματα σε εναλλάξ φωτιστικά
- ✓ Κόκκινη ετικέτα ≥30mm διάμετρο σε κάθε φωτιστικό
- ✓ ΔΕΝ επιτρέπεται κοινός ουδέτερος >1 κυκλωμάτων
Μεταγωγή σε κατάσταση ανάγκης: αυτόματα αν U < 60% Un για >0,5s. Επαναφορά όταν U > 85% Un.
Έλεγχος κυκλώματος φωτιστικών ασφαλείας με τον calculator Φωτισμός Ασφαλείας.
☀️ Παράλληλη Σύνδεση & Net Metering
Όταν ένα σύστημα γεννήτριας (τυπικά φωτοβολταϊκό με inverter) λειτουργεί παράλληλα με το δίκτυο, εγχέει ενέργεια σε αυτό. Αυτό απαιτεί ιδιαίτερη μέριμνα:
- ▸Έγκριση και όροι σύνδεσης από τον ΔΕΔΔΗΕ
- ▸Αυτόματη απόζευξη (anti-islanding) αν χαθεί το δίκτυο ή η τάση/συχνότητα βγει εκτός ορίων
- ▸Διάταξη απομόνωσης του inverter από το δίκτυο, προσβάσιμη κατά τους κανόνες του διαχειριστή
Σε εφεδρικό Η/Ζ η μεταγωγή είναι τετραπολική (L1,L2,L3,N) και με αλληλομανδάλωση — ώστε να αποκλείεται κάθε ενδεχόμενο παράλληλης σύνδεσης με το δίκτυο χωρίς έγκριση.
🔋 Συσσωρευτές (Μπαταρίες)
- ▸Εγκατάσταση σε ασφαλή, αεριζόμενη θέση, προσβάσιμη μόνο σε εξουσιοδοτημένο προσωπικό
- ▸Μπαταρίες ανοιχτού τύπου (μολύβδου-οξέος): υποχρεωτικός αερισμός — εκλύουν υδρογόνο
- ▸Κλειστού τύπου (AGM/VRLA): αερισμός κυρίως για ψύξη — η θερμοκρασία καθορίζει τη διάρκεια ζωής
- ▸Προστασία επαφής όπου η διαφορά δυναμικού υπερβαίνει τα 120 V DC
🚨 Υπηρεσίες Ασφαλείας
Είναι ο εξοπλισμός που πρέπει να λειτουργεί σε έκτακτη ανάγκη — φωτισμός διαφυγής, πυρανίχνευση, αντλίες πυρόσβεσης, εξαγωγή καπνού. Τα κυκλώματά τους έχουν ειδικές απαιτήσεις:
- ▸Ανεξάρτητα από τα κανονικά κυκλώματα — διαφορετική όδευση ή πυράντοχος διαχωρισμός
- ▸Δεν διέρχονται από χώρους με κίνδυνο πυρκαγιάς/έκρηξης, εκτός αν είναι πυράντοχα
- ▸Πυράντοχα καλώδια (IEC 60331) ώστε να λειτουργούν επαρκή χρόνο σε πυρκαγιά
- ▸Εθνική απαίτηση: τα τερματικά κυκλώματα προστατεύονται και με ΔΔΡ ≤30mA
Ο φωτισμός ασφαλείας οργανώνεται ώστε η βλάβη ενός κυκλώματος να μην αφήνει στο σκοτάδι μια όδευση διαφυγής — εναλλάξ φωτιστικά σε ≥2 κυκλώματα.
❓ Συχνές Ερωτήσεις
▶Γιατί ο μεταγωγικός διακόπτης Η/Ζ πρέπει να είναι τετραπολικός;
Για να διακόπτεται και ο ουδέτερος κατά τη μεταγωγή. Έτσι αποφεύγονται προβλήματα με τις γειώσεις και τη λειτουργία των ΔΔΡ, και αποκλείεται κάθε ανεπιθύμητη γεφύρωση δικτύου–γεννήτριας.
▶Διαφέρει το UPS από ένα Η/Ζ;
Ναι. Το UPS παρέχει αδιάλειπτη τροφοδοσία — μηδενικός χρόνος μεταγωγής — μέσω συσσωρευτών, ιδανικό για ευαίσθητα φορτία (data centers). Το Η/Ζ έχει χρόνο εκκίνησης/μεταγωγής, αλλά μεγάλη αυτονομία. Συχνά συνδυάζονται.
▶Μπορεί ένα εφεδρικό Η/Ζ να λειτουργεί όταν υπάρχει ρεύμα;
Μόνο για δοκιμές ετοιμότητας, με Πρόσθετη Συμφωνία Σύνδεσης. Απαγορεύεται η λειτουργία του για οικονομικούς λόγους ή κατά τη διάρκεια που ο ΔΕΔΔΗΕ έχει διακόψει την παροχή.